Populli i Adit dhe Ubarit, Atlanta e rėrėrave

Si u shkatėrrua Adi

Nė Kuran thuhet se populli i Adit u shkatėrrua nėpėrmjet njė "ere tė furishme", e cila zgjati 7 net dhe 8 ditė dhe e shkatėrroi Adin krejtėsisht.

Adi pėrgėnjeshtroi (Hudin), por si ishte ndėshkimi Im dhe paralajmėrimet e Mia?!
Ne dėrguam kundėr tyre njė erė tė furishme nė njė ditė ogurzezė me fatkeqėsi tė pandėrprerė dhe ajo i flakte njerėzit si tė ishin trupa hurmash arabe tė shkulura. (El-Kamer: 18 - 20)

Ndėrsa Adi u shkatėrrua nga njė erė e fortė dhe e vrullshme, tė cilėn Ai e dėrgoi mbi ta pėr shtatė net e tetė ditė pandėrprerė saqė mund t'i shihje njerėzit tė flakur si tė ishin trungje hurmash arabe tė rrėzuara. (El-Hakkah: 6 - 7)


Sot, rajoni ku jetoi Adi ėshtė mbuluar nga duna ranore.

Edhe pse u paralajmėruan mė parė, njerėzit nuk i kushtuan vėmendje kėtyre paralajmėrimeve dhe vazhdimisht i refuzuan tė dėrguarit e tyre. Ata jetonin nė njė iluzion tė tillė, saqė nuk mund ta kuptonin se ē'po ndodhte, kur panė shenjat e shkatėrrimit, ndaj dhe vazhduan mohimin e tyre.

Pastaj, kur ata e panė atė si njė re tė dendur qė vinte drejt luginave tė tyre, thanė: "Kjo ėshtė njė re qė do tė na sjellė shi!" Jo! Pėrkundrazi, ai ėshtė dėnimi, pėr tė cilin ju kėrkuat tė shpejtohej! Njė erė qė sjell njė ndėshkim tė dhimbshėm! (El-Ahkaf: 24)

Nė kėtė ajet thuhet se njerėzit panė "renė" qė do t'u sillte atyre fatkeqėsi, por nuk mundėn tė kuptonin se ē'ishte ajo dhe menduan se ishte njė re shiu. Ky ėshtė njė tregues i rėndėsishėm pėr tė kuptuar se si ndodhi fatkeqėsia. Njė ciklon qė ngre lart rėrėn e shkretėtirės duket nga larg tamam si njė re shiu. Ka mundėsi qė Adi tė jetė mashtruar nga ky pėrngjasim dhe kėshtu tė mos e ketė vėnė re fatkeqėsinė. Doe jep njė pėrshkrim (i cili duket se vjen si rezultat i eksperiencės profesionale) tė stuhive tė rėrės: "Shenja e parė ėshtė njė mur dheu, i cili mund tė jetė disa mijėra kėmbė i lartė. Ai ngrihet lart si pasojė e rrymave tė forta qė ngrihen dhe pėrzihen nga njė erė mjaft e fortė."27

I menduar si rrėnojat e Adit, Ubari ėshtė mbuluar nga njė shtresė rėre disa metra e trashė. Me sa duket, era e madhe e cila zgjati 7 net dhe 8 ditė, sipas pėrshkrimit tė Kuranit, grumbulloi tonelata me rėrė mbi qytet dhe i varrosi njerėzit tė gjallė nė tokė. Gėrmimet e bėra nė Ubar tregojnė tė njėjtėn gjė. Revista franceze "Ēa m'interesse" shkruan: "Ubari u varros nėn njė shtresė rėre 12 m tė trashė pėr shkak tė njė stuhie."28

Dėshmia mė e rėndėsishme qė tregon se Adi u varros nga njė stuhi rėre ėshtė fjala "ahkaf", e pėrdorur nė Kuran pėr tė treguar vendndodhjen e Adit. Pėrshkrimi i pėrdorur nė ajetin 21 tė sures El-Ahkaf ėshtė si vijon:

Kujto vėllain e Adit (Hudin), kur e kėshilloi popullin e tij nė Ahkaf, ndėrkohė qė shumė tė dėrguar kanė ardhur para dhe pas tij pėr t'i kėshilluar: "Mos adhuroni asgjė tjetėr veē Allahut. Vėrtet qė unė kam frikė pėr ju ndėshkimin e njė dite tė madhe."

"Ahkaf" nė arabisht do tė thotė duna rėre. Kjo fjalė ėshtė shumėsi i fjalės "hikf", e cila do tė thotė njė dunė rėre. Kjo tregon se Adi ka jetuar nė njė zonė me shumė duna rėre. Sipas njė komenti fjala "ahkaf" e humbi kuptimin e saj "duna rėre" dhe u bė emri i zonės ku jetoi Adi. Kjo nuk e ndryshon faktin qė rrėnja e kėsaj fjale ka kuptimin "duna rėre", por tregon se kjo fjalė ėshtė bėrė veēori e kėsaj zone pėr shkak tė dunave tė shumta tė rėrės qė gjendeshin nė tė.

Shkatėrrimi qė pėsoi Adi prej njė stuhie rėre, e cila i hidhte njerėzit "si trungje hurmash arabe tė hedhura", duhet tė ketė zhdukur nė njė kohė shumė tė shkurtėr tė gjithė njerėzit e Adit, tė cilėt deri atėherė jetonin duke kultivuar toka pjellore dhe duke ndėrtuar diga e kanale ujitėse. Tė gjitha fushat pjellore, kanalet dhe digat u mbuluan nga rėra dhe i gjithė qyteti bashkė me banorėt e tij u varrosėn tė gjallė nėn rėrė. Pas shkatėrrimit tė popullit, shkretėtira pushtoi vendin dhe mbuloi gjithēka pa lėnė asnjė gjurmė.

Si pėrfundim, mund tė thuhet se zbulimet arkeologjike dhe historike tregojnė se Adi dhe qyteti i Iramit kanė ekzistuar dhe janė shkatėrruar ashtu siē ėshtė pėrshkruar nė Kuran. Vetėm nė sajė tė kėrkimeve tė fundit, rrėnojat e kėtij qyteti janė zbuluar dhe janė nxjerrė pėrfundimisht nga rėra.

Ēdo njeri kur sheh kėto rrėnoja tė varrosura nė rėrė duhet tė nxjerrė mėsim, ashtu siē theksohet dhe nė Kuran, i cili tregon se populli i Adit devijoi nga rruga e drejtė pėr shkak tė mendjemadhėsisė dhe tha: "Kush ėshtė mė i fortė se ne nė fuqi dhe pushtet?" Nė fund tė ajetit thuhet: "A nuk e shohin ata se Allahu, i Cili i krijoi, ėshtė mė i fortė se ata nė fuqi dhe pushtet?" (Fusilet: 15)

Njerėzit duhet tė mbajnė mirė nė mendje kėtė fakt dhe tė kuptojnė se mė i madhi dhe mė i fuqishmi ėshtė gjithmonė vetėm Allahu. Kushdo qė pretendon tė kundėrtėn, ka hedhur hapin e parė drejt humbjes sė madhe.

------------------------------------------------------------------------------

27 Brian Doe, "Southern Arabia", Thames and Hudson, 1971, p. 21
28 "Ēa M'Interesse", Janar 1993

 

www.popujtezhdukur.com
Na Shkruani